Kaźmierczuk Celestyn

Z Ozopedia - internetowa Encyklopedia miasta i gminy Ozorków
Skocz do: nawigacja, szukaj
Celestyn Kaźmierczuk. 1938 r.
Celestyn Kaźmierczuk

Celestyn Kaźmierczuk (ur. 13 kwietnia 1916 r., zm. 21 grudnia 1991 r. w Ozorkowie) - żołnierz, cieśla, społecznik.

Biografia

Syn Wojciecha i Elżbiety, małżeństwa Kaźmierczuków, urodził się we wsi Patoki, pow. bielski (woj. podlaskie). Rodzina od wielu pokoleń, oprócz uprawy roli, zajmowała się obróbką drewna: ciesielstwem i stolarstwem.
Celestyn, po ukończeniu dwóch klas szkoły wiejskiej, wdrażany był do zawodu cieśli.
W l. 1937-1939 odbył obowiązkową służbę wojskową w 35 Pułku Piechoty w Brześciu. Zmobilizowany 30 sierpnia 1939 r. brał udział w wojnie obronnej Polski[1] na Podlasiu.
Rodzinna wieś znalazła się w strefie wpływów radzieckich na mocy traktatu o granicach między ZSRR a III Rzeszą z 28 września 1939 r.[2]

W 1940 r. Celestyn Kaźmierczuk zawarł związek małżeński z młodszą o 4 lata Anną Brzezińską (c. Bronisława i Anny).

W pierwszych miesiącach 1941 r. cała rodzina Kaźmierczuków wraz z innymi polskimi rodzinami została wysiedlona na Syberię w okolice Nowosybirska, ponad 4600 km od domu. Koszmarna podróż pociągiem towarowym trwała 16 dni. Przebywali na odludziu, do najbliższego ośrodka cywilizacji było kilkadziesiąt kilometrów. Panujące syberyjskie warunki, głód i choroby dziesiątkowały przesiedleńców. Tam zmarł, w połowie 1942 r., ojciec Celestyna, Wojciech Kaźmierczuk, mający 70 lat.

Początkowo pracowali w sowchozie[3], a wynagrodzeniem było to, przy czym pracowali, np. ziemniaki, brukiew czy buraki.

Sytuacja zesłańców uległa zmianie na lepsze[4] w II poł. 1941 r.[5] Rodzina Kaźmierczuków trafiła do kołchozu[6]. Tu wynagradzani byli pieniędzmi, ale nadal bytowali w trudnych warunkach na „nieludzkiej ziemi”.

Szansą na wydostanie się ze Związku Radzieckiego było wstąpienie do tworzącej się armii polskiej. Informacje docierały z dużym opóźnieniem. Celestyn już nie zdążył dołączyć do Armii Andersa[7], ale udało mu się dotrzeć do formującej się I Dywizji Piechoty im. Tadeusza Kościuszki i od 23 maja 1943 r. był w polskim mundurze. Po krótkim przeszkoleniu i złożeniu przysięgi został wysłany na pierwszą linię frontu. Będąc tylko żołnierzem w stopniu plutonowego, wraz z I Dywizją przeszedł cały szlak bojowy od Lenino do Berlina. Choć wielokrotnie ranny, przeżył krwawe walki pod Lenino, pod Puławami i o warszawską Pragę. Od lutego 1945 r. walczył o Wał Pomorski, forsował Odrę oraz wziął udział w szturmie Berlina. Po wojnie został awansowany najpierw do stopnia sierżanta, później podporucznika i porucznika.

Rodzina Celestyna wróciła do Polski, w swoje rodzinne strony, dopiero w 1946 r. Wędrówka z dalekiej Syberii trwała 2 miesiące. Znów trafili pod czujne oko Urzędu Bezpieczeństwa i otrzymali wyraźną sugestię: wyjeżdżajcie na ziemie zachodnie. Nie zdołali odbudować domu ani osiągnąć minimalnej stabilizacji. Tak jak inni zaczęli rozglądać się za nowym miejscem do życia. Za podpowiedzią rodziny, która już mieszkała w Łodzi, w 1959 r. z dwójką dzieci (córka ur. w 1947 r., syn rocznik 1953) przeprowadzili się do Ozorkowa. Celestyn znalazł pracę jako cieśla-stolarz w MHD[8], a żona Anna została szwaczką i krawcową w ZPO Latona.

Celestyn Kaźmierczuk, będąc sybirakiem[9], kombatantem, inwalidą[10], chętnie spotykał się z młodzieżą szkolną i wojskową oraz udzielał się w stowarzyszeniach wojskowych. Jako naoczny świadek okrucieństw systemów totalitarnych dawał świadectwo prawdzie historycznej. Przez ostatnie 10 lat życia zmagał się z chorobą nowotworową.
Zmarł 21 grudnia 1991 r. Został pochowany z honorami wojskowymi na Cmentarzu Nowym w Ozorkowie.

Odznaczenia

  • Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski[11]
  • Odznaka Grunwaldzka przyznana w 1946 r.[12]
  • Krzyż Walecznych[13]
  • Medal za udział w wojnie obronnej 1939 r.[14]
  • Medal za udział w walkach o Berlin[15]
  • Honorowy członek Koła Młodzieży Wojskowej (jako uczestnik szturmu na Berlin)[16]
  • Opiekun miejsc pamięci narodowej[17]
  • Członek ZBOWID[18]
  • Członek Związku Inwalidów Wojennych[19]
  • Odznaka Honorowa zasłużonego działacza Związku Inwalidów Wojennych[20]
  • Srebrny i Brązowy Medal za zasługi dla obronności kraju[21]
  • Medal za długoletnie pożycie małżeńskie (50 lat) przyznany w 1990 r. przez Prezydenta RP[22]


Źródła informacji

  1. Archiwum Wiesława Kazimierczuka, syna Celestyna.
  2. Relacja ustna Anny Kaźmierczuk z d. Brzezińskiej, rocznik 1920.

Oprac. Zdzisław Żerkowski, autoryzował Wiesław Kazimierczuk, syn

Przypisy

  1. Od 1 do 24 września 1939 r.
  2. Traktat o granicach jest korektą wcześniej ustalonych stref wpływów do tajnego protokołu z 23 sierpnia 1939 r.
  3. Sowchoz jest to państwowe gospodarstwo rolne w Związku Radzieckim, odpowiednik PGR w PRL.
  4. Po zawarciu układu Sikorski-Majski 30 lipca 1941 r., Polacy przebywający w sowieckich więzieniach zostali objęci amnestią.
  5. Po zawarciu układu rządu polskiego gen. Władysława Sikorskiego na emigracji w Londynie z rządem ZSRR w lipcu 1941 r. i nawiązaniu tym samym stosunków dyplomatycznych. Na mocy tego układu więzieni i przebywający w rejonach deportacji stali się wolnymi, polskimi obywatelami.
  6. Kołchoz jest to rolnicza spółdzielnia produkcyjna, działająca w czasach ZSRR.
  7. Do sierpnia 1942 r. na terytorium ZSRR sformowana została blisko 100-tysięczna armia polska gen. Władysława Andersa. Po jej ewakuacji do Iranu w 1942 r. delikatne i na ogół trudne stosunki polsko-radzieckie uległy gwałtownemu pogorszeniu. Władze radzieckie likwidowały uprzednio przyznane polskiej społeczności przywileje oraz polskie instytucje podlegające dotychczas ambasadzie RP w Kujbyszewie. Po reakcji polskiego rządu na mord w Katyniu w kwietniu 1943 r. rząd radziecki zerwał stosunki dyplomatyczne z rządem polskim w Londynie.
  8. Miejski Handel Detaliczny był państwowym przedsiębiorstwem handlowym.
  9. Legitymacja Związku Sybiraków nr 15462.
  10. Inwalida wojenny I grupy.
  11. Leg. nr 517-73-75.
  12. Leg. nr 171578.
  13. Leg. nr I-66746.
  14. Leg. nr 12-87-11 MW.
  15. Leg. nr 02517.
  16. Leg. nr 144756.
  17. Leg. nr 4039/Ł.
  18. Leg. nr 0850583 Związek Bojowników o Wolność i Demokrację poprzednik Związku Kombatantów RP i Byłych Więźniów Politycznych.
  19. Leg. nr 881.
  20. Leg. nr 881
  21. Leg. nr S-67242.
  22. Leg. nr 257-90-29.